و احتمالا گردآورندگان مطالب را سهوى روى داده يا كلمه‌اى و جمله‌اى افتاده باشد ، صورت اصل را ضبط نمايم و از خطاى بيشتر يا لغزشهاى مجدد و مكرر بپرهيزم و اين موارد را كلا در ذيل صفحات اشاره كرده‌ام . اعتماد السلطنه گاه از سفرنامه‌هاى سياحان خارجى نقل كرده و در اين موارد نيز از مقابلهء متن كتاب با سفرنامه‌ها خوددارى ننمودم و خلاصه تا آنجا كه توانستم به مآخذ اصلى كتاب مراجعه نمودم . و چون در خلال مطالب گاه‌به‌گاه از رجال عصر قاجارى به همان صورت معمول زمان به القاب ياد شده به معرفى صاحبان القاب پرداختم و بعضى از اشتباهات يا اختلافاتى را كه بين متن كتاب و مآخذ و منابع اصلى بود در پاى صفحات ذكر كردم و احيانا در هنگام ضرورت به توضيحاتى نيز در ذيل صفحات مبادرت ورزيدم و آنچه را هم كه اعتماد السلطنه به عنوان توضيح در حواشى كتاب آورده بود ، در ذيل صفحات با علامت ( ا ع ) نقل كردم تا حقى از آن بزرگ‌مرد ضايع نشود . اما در مورد فهرستهاى مربوط به اعلام و اماكن و كتب بايد بگويم كه زحمت استخراج و تهيه و ترتيب و تنظيم آن ، آن هم در چنين كتاب عظيم پرمطلبى كلا بر دوش آقاى مير هاشم محدث بود . در چاپ سنگى مرآة البلدان تصاويرى وجود دارد كه ما كليهء آنها را در پايان كتاب آورديم زيرا در ميان صفحات كتاب ، آوردن تصاوير در شرايط امروزين احتمالا ايجاد دشواريهائى فنى مىنمود . اما در پايان كتاب اعتماد السلطنه گزارشى مجمل و شتاب‌زده از ادارات دولتى و اسامى شاغلين به دست داده كه چون در كتابهاى ديگر او نيز با اندك تغييرى اين اسامى آمده و ربطى به مطالب متن كتاب ندارد . از تكرار آن خوددارى گرديد . اكنون كه اين مقدمه به پايان مىرسد صميمانه تشكر مىكنم از آقاى مير هاشم محدث كه با شوروشوق جوانى در راه تصحيح و نشر متون مهم تاريخى و جغرافيائى سرازپا نمىشناسد و اگر كوشش و جنبش او نبود ، من